ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
4
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
بافكار و آراء مؤلف بايد معتقد شود و در اينجا فضل مترجم محقق زايل مىشود زيرا خود داراى عقيده و حتى فهم و ادراك نخواهد بود در اينجا ترجمه از تاليف جدا مىشود و مترجم از خود داراى اعتقاد و تميز و فهم و حتى اضافه توضيح و حسن تعبير نخواهد بود از اين كتاب و كتب ديگر كه در عرض آن يا بهتر و كمتر كه خود مترجم مطالعه كرده و توانسته ما بين خوب و بد بتفاوت قائل شود يا خود تمام اخبار و حوادث و روايات و افكار را در بحث و تحقيق انتقاد كرده توانسته صحيح را از سقيم و خوب را از بد مجرد كند مىتواند از مجموع مطالعات و مقايسهء مؤلفات يك كتاب مفيد و منزه از اوهام و خرافات تاليف كند ولى در اينجا بر هر چيزى از اين مباحث مقدم و ارجمندتر باشد سند حقيقى تاريخ است كه چگونه نقل و ذكر شده تا خواننده خود شخصا بتواند حق را از باطل تميز دهد و بوجدان و فكر و ذوق خود عمل نمايد نه اينكه ديگرى براى او ميزان فهم و ادراك بسازد و بگويد حق اين است و باطل آن بنابر اين عين روايت از يك سند ترجمه و بوجدان خواننده واگذار شود بهتر از اين است كه نويسنده و مصنف و خود آن روايت را بفهم يا وجدان خود مجرد كرده و به صورت يك واقعه غير قابل ترديد ذكر نمايد در اينجا بطور مثال يك روايت از يك جنگ نقل مىشود تا خواننده بر فضيلت ترجمه واقف شود : مرحب يهود براى مبارزه بميدان رفت و جنگ مرد و مرد خواست . محمد بن مسلمه گفت : من بخونخواهى برادرم كه ديروز بدست يهود كشته شده بمبارزه مىروم پيغمبر هم قبول كرد و فرمود : خداوندا او را يارى كن . محمد رفت و او را كشت اين روايت را هم با جزئيات كارزار و آب و تاب بسيار نقل كرده و بر روايات ديگر هم مقدم داشته مثل اينكه واقعه اين است و بس پس از آن هم روايت قتل مرحب بدست على را نقل و خود هم داورى مىكند كه اين اشهر و اصح روايات است و ديگر شكى نمىماند كه مرحب پهلوان يهود بدست على كشته شده و با ترجيح اين روايت خبر محمد بن مسلمه نقض مىشود و در اينجا امتياز ترجمه از تاليف و فضيلت ذكر اسناد مختلفه و اشاره به صحت و سقم كاملا نمايان